Bilimsel Araştırmaların Temelleri

Zaman , bilimde muhteşem bir ilerleme ile sürüyor. Milletlerin, toplumların,kişilerin mutluluk ve mutsuzluk anlayışları da değişiyor. Böyle bir dünyada asla değişmeyecek hükümler getirdiğini iddia etmek, aklın ve bilimin gelişimini inkar etmek olur. Benden sonra beni benimsemek isteyenler,bu temel eksen üzerinde akıl ve bilimin rehberliğini kabul ederlerse, manevi mirasçılarım olurlar.

Mustafa Kemal ATATÜRK

 

 Picture1

 
Bilimsel düşünce kesin olarak bir disiplin altındadır.Bu nedenledir ki, kolayca bir yana itilmeyen, küçümsenip görmezden gelinemeyecek sonuçlar üretmiştir


Picture2

BİLİMSEL DÜŞÜNCE

Bilimsel düşünce bilimsel yöntemler ile bilimsel bilgi üretme yoludur.  Bilimsel yöntemleri diğer yöntemlerden ayıran en önemli özellik, kullanılan yöntemlerin doğruluk, geçerlilik ve güvenilirliklerinin çeşitli kereler, tümevarımın deneysel yolları ile ya da teorinin analitik ispat yöntemleri ile sağlanmış olmasıdır.  Bacon NOVUM ORGANUM isimli eserinde “Anlamak hükmetmektir; bilgi güçtür;bilmek yapmaktır” şeklinde bir açıklama ile bilimsel bilginin önemini ortaya koymaktadır.

 picture 3

Bilimsel Düşünce bilgi elde etmeye sistematik bir yaklaşımdır.  Tabiatı  ve olayları anlamaya yönelik olan araştırmalar, veri ve bilgi toplama, bilimsel deney metodlarını kullanmak, yeni ya da bilinen bilimsel metodlar ile değerlendirmeler yapmak. Tüme varım ve tümdengelimin prensiplerini etkili olarak kullanmak  bilimsel bilgiyi elde etmenin temelidir.

Bütün bilimsel araştırmalar bir amaca dayanır. Amacı oluşması çeşitli faktörlere bağlıdır. İhtiyaç, en temel  faktördür. İhtiyacın aciliyeti ve önemliliği araştırmanın şekillenmesinde ve yürütülmesinde etkili olur. Her ne kadar , bilim için bilim görüşleri var olsa da tüm araştırmaların kökeninde bir ihtiyaç vardır. Bu ihtiyacı karşılamak temel amacı oluşturur.  Amaçlardikkatlice seçilen ve ifade edilen araştırma girdisini oluşturmaktadır.

Bilimsel soru ve problem tanımı , bilimsel nedensellik için kritik bir özelliktir. Sorunun elde edilecek güvenilir yanıtı, bilimsel nedensellik içinde yeri olan bir bilginin tanımlanmasına yararlı olacaktır. Bu nedenle bilimsel soru  amacı ve kapsamı  netleştirecek çeşitli yollar ile tekrarlı olarak sorulmalıdır.  Sorunun kalitesine  karar verirken , her sorunun potansiyel yanıtlarının bilimsel amaç ve fayda ile ne kadar örtüştüğü ele alınır.

Bilimsel nedenselliğin bir diğer önemli elemanı varsayımlara dayalı incelemelerdir. Varsayımlar konu ile ilgili olması beklenenşartların dikkate alarak yola çıkılmasını sağlar

Bilimsel araştırmalrda oluşan bakış açısı araştırmacının gözü ile tanımlanır. Farklı bakış açıları , farklı detayların aydınlanmasına yol açar. Özellikle daha önce ele alınmayan yönler  yenilikçi yaklaşımların da temelini oluşturur. Bilimsel  araştırmalarda , araştırmaya ait bakış açısı , araştırmayı destekleyecek olan kişi ya da kurumların kararlarını vermelerinde çok etkilidir.

Bilimsel düşünce ile ilgili  rehber bilgilere ayrıca  www.criticalthinking.org  sitesinden de ulaşabilirsiniz.

Bilimsel araştırmaların önemli özelliklerinden biri de , Ver, Bilgi ve Kanıt üçgenidir.

picture 4

Bilimsel  hipotezlerin araştırılması , hipotezleri test edecek verilere ulaşmak ile mümkündür. Toplanan veriler (gözlem, deney, anket vb., ölçme yolları ile) araştırma yapılan  ve genellemeye konu olan bütünü temsil yeteneğine sahip olmalıdır. Bu nedenle de veri toplamanın bilimsel yöntemler ile gerçekleştirilmesi gereklidir. Elde edilen veriler bilimsel hipotezler ve metodlar yolları ile analiz edilerek, bilimsel bilgilere dönüştürülür. Elde edilen bilimsel bilgilerin doğruluğu, geçerliliği ve güvenilirliği sorgulanmalıdır. Ancak bu süzgüden geçen bilgiler bilimsel olarak adlandırılır. Ayrıca elde edilen bilgilerin gerçek hayat yansımaları izlenebilir ve bilisel bilgi ile ilişkilendirilebilir olmalıdır.

Aklın plansız ve yöntemsiz davranışı , insanın kendisini herşeyin ölçüsü olarak görmesine neden olabilir. Bu şekilde davranan insanlar, doğanın karmaşık halini kendilerince basite indirger ve gelişimleri bu basitlik içinde sınırlandırırlar. Oysa bilimsellik, doğayı tüm karmaşıklığı ile izlemek ve anlamayı gerektirir.  Kendi görüşlerine yatkın sonlanmış olayları örnek göstererek oluşturulan önyargılar bilimin ve bilimselliğin önünde büyük bir tehlike olarak durur. Bu tehlikeleri fark edip aşabilen toplumlar bilimsel ilerleme ile doğaya hükmetme konusunda diğer insan topluluklarına göre avantaj elede ederler.

İşte tam da bu nedenledir ki toplumların ilerlemesi için bilimsel düşünce özgür kılınmak zorundadır.

Gerçek ve faydanın birlikte ele alınması bilimsel yaklaşımın önemli öğelerinden biridir. Ancak ve ancak, gerçek bilindiğinde fayda üretmek amacı ile kullanılabilir. Gerçeğin bilinemediği ortamlarda fayda üretmek mümkün olamadığı için üretilmiş faydaların transferi üzerine odaklanılmıştır. Bir diğer açıklama şekli ile toplumların yapısı incelendiğinde ilişkiler fayda üretmek üzerine kuruluyor ise bilimsellik ile güçlü ilişkilerden söz edilebilir. Eğer bireyler ve kurumlar arasında fayda transferine odaklanılmışsa  bilimsellikten uzaklaşıldığı yorumu yerinde bir değerlendirme olacaktır.

Bilimsel kavram doğa olaylarını açıklayan fikir ya da modellerdir. Bilimsel kavramlar üç değişik formda bulunmaktadır. Bunlar:

  • Hipotezler,
  • Genelleştirmeler ve Teoriler ,
  • Bilimsel Yasalardır.

Hipotezler , bilimsel kavramları (teori ve/veya yasalar) destekleyecek kanıtlar içeren iddia ve açıklamalardır. Bir hipotez sorgulanırken hangi bilimsel kavramı desteklemek amacı ile oluşturulduğuna bakılır. Artan kanıtlar ilgili bilimsel kavramın kabul edilmesine yardımcı olur.

Bilimsel çevrelerce artan kabul görmüş olan fikir ya da modeller teoriler ve genellemeler kapsamında kabul görür. Bilimsel çevrelerde yaygın ve hakim olarak kabul görmüş hem tümevarım hem de tümdengelim destekleri çoğalmış olan bilimsel kavramlara yasa adı verilmektedir. Bilimsel araştırmaların temelinde fayda yaratma yönünde dünyanın gerçeklerini bilimsel kavramlar ile açıklama çabası vardır.

Bilimsel nedenselliğin önemli aşamalarından biri de bilimsel yorumlamadır.  Bilimsel veri ve bilgileri, bilimsel kavramlar ile ilişkilendiren, eşleştiren yaklaşımlara yorumlama adını veriyoruz.  Bilimsel yorumlamalar, bilimsel kavramların geleceğe yönelik davranışları hakkında öngörülerde bulunmayı da içermektedir.